De Eerste Kamer stemde voor de zomer nog niet over de nieuwe box 3-wet. De stemming is uitgesteld omdat zelfs coalitiepartijen twijfelden. Kern van de discussie: twee heel verschillende manieren om vermogen te belasten, met een groot verschil in wanneer jij moet betalen.
Sinds de Hoge Raad in 2021 een streep zette door de oude rekenmethode, zoekt de politiek naar een stelsel dat aansluit bij het werkelijke rendement op vermogen. De Tweede Kamer stemde eerder dit jaar in met een wetsvoorstel, maar in de Eerste Kamer bleek de steun broos. Staatssecretaris Eerenberg krijgt nu tijd om een aantal knelpunten op te lossen, voordat er opnieuw wordt gestemd.
Twee systemen, twee heel verschillende uitkomsten
Het huidige voorstel is een combinatie van twee belastingmethoden, en juist die combinatie ligt onder vuur. Bij vermogensaanwasbelasting betaal je elk jaar belasting over de waardestijging van je vermogen, ook als je niets hebt verkocht. Bij vermogenswinstbelasting reken je pas af op het moment dat je daadwerkelijk verkoopt.
Vermogenswinstbelasting: je betaalt niets, zolang je de aandelen niet verkoopt. Pas bij verkoop reken je af over de opgebouwde winst.
Bij spaargeld en beleggingen die je toch al jaarlijks bijhoudt, is dat verschil te overzien. Bij een tweede woning of een aandelenbelang in een startende onderneming wordt het lastiger: de waarde stijgt op papier, maar er is geen geld binnengekomen om de belasting mee te betalen.
Waarom ligt dit zo gevoelig?
Drie knelpunten spelen tegelijk. Ten eerste het liquiditeitsprobleem: bij vermogensaanwasbelasting moet je soms geld vinden om belasting te betalen over een winst die nog "vastzit" in bijvoorbeeld een woning of bedrijfsbelang. Ten tweede de politieke verdeeldheid — een meerderheid van de partijen, waaronder VVD, CDA, PVV, BBB en JA21, is voorstander van een volledige vermogenswinstbelasting, terwijl D66 en Pro meer voelen voor aanwasbelasting. Ten derde de uitvoering: de systemen van de Belastingdienst kunnen een volledige winstbelasting op dit moment nog niet aan, wat de Tweede Kamer er destijds met tegenzin toe bracht voor het huidige compromis te stemmen.
Wetenschappers en de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs staan overigens niet aan dezelfde kant van dit debat. Een deel van de vakwereld ziet juist voordelen in aanwasbelasting, omdat die uitstelgedrag voorkomt. Dat laat zien dat er geen simpel "beste" antwoord is — vandaar dat de politiek er al jaren niet uitkomt.
Wat betekent dit voor jou, nu
| Vraag | Waarom relevant |
|---|---|
| Verandert er nu al iets aan mijn belastingaanslag? | Nee — tot 2028 geldt de huidige (tijdelijke) spaarvariant, ongeacht hoe dit debat afloopt |
| Heb ik vermogen dat gevoelig is voor het verschil? | Vooral vastgoed en beleggingen met sterke koersschommelingen voelen het verschil tussen beide systemen het meest |
| Wanneer komt er meer duidelijkheid? | Op Prinsjesdag maakt het kabinet bekend welke wijzigingen het wil doorvoeren, waarna de Kamers opnieuw beoordelen |
| Kan ik me hier nu al op voorbereiden? | Ja — inzicht in hoe je vermogen is opgebouwd helpt, ongeacht welk systeem het uiteindelijk wordt |
- Breng in kaart hoe je vermogen is verdeeld over spaargeld, beleggingen en vastgoed — dat bepaalt hoe gevoelig je bent voor het verschil tussen beide systemen.
- Volg de ontwikkelingen rond Prinsjesdag; dat is het volgende moment waarop er echt iets verandert in de plannen.
- Laat je niet meeslepen door voorbarige "tips tegen de aanwasbelasting" — het definitieve voorstel ligt er nog niet, en veel details kunnen nog wijzigen.
Zolang de politiek er niet uitkomt, verandert er voor jouw belastingaangifte nog niets. Maar de onzekerheid zelf is al reden genoeg om te weten waar je staat, zodat je niet wordt overvallen zodra er wél een definitief voorstel ligt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen vermogensaanwasbelasting en vermogenswinstbelasting?
Bij vermogensaanwasbelasting betaal je jaarlijks belasting over de waardestijging van je vermogen, ook als je niets hebt verkocht. Bij vermogenswinstbelasting betaal je pas belasting op het moment dat je daadwerkelijk verkoopt en winst realiseert.
Waarom stelde de Eerste Kamer de stemming over box 3 uit?
Er bleek onvoldoende steun voor het huidige wetsvoorstel, zelfs coalitiepartijen twijfelden. De staatssecretaris krijgt nu tijd om met een aangepast voorstel te komen, dat later via een novelle naar de Eerste Kamer kan gaan.
Wat kan ik nu al doen als voorbereiding?
Breng in kaart hoe je vermogen is opgebouwd (spaargeld, beleggingen, vastgoed) en hoe gevoelig dat is voor beide systemen. Zo sta je niet met lege handen zodra er wél een definitief voorstel ligt.