Het wetsvoorstel voor een nieuw box 3-stelsel is al door de Tweede Kamer, maar ligt vast in de Eerste Kamer. Geen onwil om iets te doen aan box 3 — wel een fundamenteel meningsverschil over hóe je iemands werkelijke rendement belast.
Op 12 februari 2026 stemde de Tweede Kamer in met de Wet werkelijk rendement box 3. Sindsdien ligt het voorstel ter behandeling bij de Eerste Kamer. Daar is de stemming inmiddels uitgesteld, in afwachting van wijzigingen die nog moeten plaatsvinden. Uit de uitgelekte Prinsjesdagstukken blijkt dat het voorstel voorlopig wordt geparkeerd, omdat de coalitiepartijen er onderling niet uitkomen.
De kern van het geschil: papieren winst belasten
Het huidige wetsvoorstel gaat uit van een vermogensaanwasbelasting. Dat betekent dat niet alleen daadwerkelijk ontvangen rendement wordt belast — zoals rente, dividend of huur — maar ook de jaarlijkse waardeontwikkeling van bijvoorbeeld een beleggingsportefeuille, ook als die winst nog niet is verzilverd. Voor onroerende zaken en aandelen in startups en scale-ups geldt in het voorstel een uitzondering: daarvoor is juist een vermogenswinstbelasting bedoeld, waarbij alleen het gerealiseerde rendement wordt belast, bijvoorbeeld bij verkoop.
Vermogenswinstbelasting: je betaalt pas belasting zodra je de winst daadwerkelijk realiseert
Bij de behandeling in de Tweede Kamer uitte een meerderheid van de fracties al kritiek op dit vermogensaanwassysteem. Een meerderheid steunde vervolgens moties om het systeem juist om te vormen naar een volledige vermogenswinstbelasting. Vooral de VVD heeft moeite met het belasten van niet-gerealiseerde waardestijgingen — in de politieke discussie ook wel aangeduid als belasting over "papieren winst" — en geeft de voorkeur aan belasting pas bij daadwerkelijke verkoop.
Wat zou een overstap kosten?
Een volledige overstap naar een vermogenswinstbelasting kan op de langere termijn budgettair vergelijkbaar uitpakken met het huidige voorstel, maar zou de schatkist de komende jaren miljarden aan inkomsten kosten, omdat belastingopbrengsten dan pas binnenkomen op het moment van verkoop in plaats van jaarlijks. Dat maakt de politieke keuze niet alleen principieel, maar ook een rekensom.
Wat kost het uitstel zelf?
Ook stilstand heeft een prijs. Als het nieuwe stelsel niet op tijd in werking treedt, loopt de schatkist naar verwachting jaarlijks tussen de 2,4 en 2,5 miljard euro aan begrote inkomsten mis, zolang er geen alternatief van kracht is. Dat is direct de reden waarom een deel van de coalitie toch haast wil maken, ondanks de inhoudelijke twijfels.
Hoe gaat het nu verder?
De staatssecretaris heeft een brief aangekondigd over mogelijke verzachtingen van het voorstel — onder meer over de mogelijkheid van carry-back, de uitvoerbaarheid, en waar de dekking vandaan moet komen binnen het bredere vermogensdomein, zoals de eigen woning, box 2, schenk- en erfbelasting en de vennootschapsbelasting. Pas als aanpassingen haalbaar blijken én er dekking is gevonden, volgt mogelijk een novelle, gekoppeld aan het Belastingplan 2027.
Met andere woorden: dit dossier is niet stilgevallen, maar verplaatst naar de onderhandelingstafel. Voor jouw eigen situatie betekent dat vooral één ding — onder het huidige stelsel blijft optimaliseren de moeite waard, ongeacht hoe de politieke discussie eindigt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen vermogensaanwasbelasting en vermogenswinstbelasting?
Bij vermogensaanwasbelasting betaal je jaarlijks belasting over de waardestijging van je vermogen, ook als je die winst nog niet hebt verzilverd. Bij vermogenswinstbelasting betaal je pas belasting op het moment dat je de winst daadwerkelijk realiseert, bijvoorbeeld bij verkoop.
Waarom wil de VVD geen vermogensaanwasbelasting?
Omdat mensen dan belasting zouden moeten betalen over papieren winst die ze nog niet in handen hebben, wat tot liquiditeitsproblemen kan leiden als het vermogen niet eenvoudig te verzilveren is.
Wat kost uitstel van het nieuwe stelsel de overheid?
Naar verwachting loopt de schatkist jaarlijks tussen de 2,4 en 2,5 miljard euro aan begrote inkomsten mis zolang er geen alternatief stelsel van kracht is.