Het is dé term die steeds terugkomt in het debat over de toekomst van box 3, maar weinig mensen weten precies wat het verschil is. Toch bepaalt deze keuze straks direct hoeveel belasting je betaalt, en wanneer.
Zodra box 3 overgaat naar een systeem van werkelijk rendement, moet er een keuze worden gemaakt: belast je iemands vermogen op basis van de jaarlijkse waardeontwikkeling, of pas op het moment dat iemand die waarde daadwerkelijk verzilvert? Dat zijn twee wezenlijk verschillende systemen, en het is precies het onderwerp waarover de coalitiepartijen in de Eerste Kamer nu vastzitten.
Vermogensaanwasbelasting: belasting over papieren winst
Bij vermogensaanwasbelasting kijkt de Belastingdienst elk jaar naar de waardeontwikkeling van je vermogen — ongeacht of je iets hebt verkocht. Is je beleggingsportefeuille dit jaar €10.000 meer waard geworden, dan betaal je daarover belasting, ook als je geen enkel aandeel hebt verkocht en dat geld dus nog niet in handen hebt. Het huidige wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 gaat in de basis uit van dit systeem.
Vermogenswinstbelasting: belasting bij realisatie
Bij vermogenswinstbelasting betaal je alleen belasting over winst die je daadwerkelijk hebt gerealiseerd — meestal bij verkoop. Blijft je vermogen op papier stijgen zonder dat je verkoopt, dan betaal je (nog) niets. Pas het jaar waarin je verkoopt, reken je af over het verschil tussen aankoop- en verkoopprijs.
Vermogenswinstbelasting: pas afrekenen bij verkoop.
Waarom is dit onderscheid zo gevoelig?
Het grootste bezwaar tegen vermogensaanwasbelasting is een liquiditeitsprobleem: je moet belasting betalen over geld dat je niet per se beschikbaar hebt. Heb je een aandelenportefeuille die op papier flink in waarde is gestegen, dan moet je toch geld vinden om de aanslag te betalen — eventueel door te verkopen op een moment dat je dat niet had gepland. Vooral de VVD verzet zich hiertegen en pleit voor een systeem waarbij je pas betaalt als je daadwerkelijk over het geld beschikt.
Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer uitte een meerderheid van de fracties kritiek op het vermogensaanwassysteem, en steunde men moties om het systeem juist om te vormen naar een volledige vermogenswinstbelasting.
Hoe zit het nu al voor vastgoed?
Opvallend: voor onroerende zaken en aandelen in startups en scale-ups voorziet het huidige wetsvoorstel juist al in een vermogenswinstbelasting, met een uitzondering op de algemene aanwas-systematiek. Dat komt doordat vastgoed vaak minder liquide is dan beleggingen — een huis verkoop je niet zomaar even om een belastingaanslag te kunnen betalen. Voor deze categorie krijg je dan ook een step-up-waardering op de ingangsdatum van het nieuwe stelsel, zodat alleen de waardeontwikkeling ná die datum wordt belast.
Wat betekent dit voor jou, praktisch?
- Heb je vooral beleggingen die je makkelijk kunt verkopen? Dan raakt het verschil tussen beide systemen je het hardst, omdat dit precies de categorie is waar de discussie over gaat.
- Heb je vastgoed? Dan geldt in het huidige voorstel al een vermogenswinstbelasting — dat verandert waarschijnlijk niet, ongeacht hoe de discussie over de rest van het stelsel afloopt.
- Twijfel je over hoe jouw mix van vermogen straks belast zou worden? Laat je huidige situatie doorrekenen, zodat je weet waar je nu staat terwijl de discussie nog loopt.
Welke kant het opgaat, is nog niet beslist. Wat wel vaststaat: onder het huidige, nog geldende forfaitaire stelsel is optimaliseren nog steeds de moeite waard.
Veelgestelde vragen
Wat is vermogensaanwasbelasting?
Bij vermogensaanwasbelasting betaal je jaarlijks belasting over de waardeontwikkeling van je vermogen, ook als je die winst nog niet hebt verzilverd door te verkopen.
Wat is vermogenswinstbelasting?
Bij vermogenswinstbelasting betaal je pas belasting op het moment dat je een voordeel daadwerkelijk realiseert, bijvoorbeeld bij verkoop van een belegging of pand.
Welk systeem geldt nu voor mijn vastgoed in het huidige wetsvoorstel?
Voor onroerende zaken en aandelen in startups en scale-ups voorziet het huidige wetsvoorstel juist in een vermogenswinstbelasting, met een uitzondering op de algemene vermogensaanwassystematiek.