De meeste jaarruimte-tools geven je één getal en laten je verder aanmodderen. Wat ze er zelden bij vertellen: sinds 2023 is die ruimte meer dan verdubbeld — en de deadline om hem te benutten is dichterbij dan je denkt.
Jaarruimte is het bedrag dat je dit jaar fiscaal voordelig mag storten op een lijfrente of bankspaarrekening, omdat je via een werkgever onvoldoende pensioen opbouwt. De inleg trek je af in box 1 — bij het toptarief van 49,50% ontvang je dus bijna de helft van je inleg terug via de Belastingdienst.
Sinds 1 januari 2023 is die ruimte fors groter dan daarvoor. Via de Wet toekomst pensioenen (Wtp) ging het opbouwpercentage van 13,3% naar 30% van de premiegrondslag — met terugwerkende kracht. Voor zzp'ers en werknemers met een pensioentekort betekent dit ruwweg een verdubbeling van wat ze fiscaal voordelig opzij kunnen zetten.
De formule van de Belastingdienst
De jaarruimte wordt met een vaste formule berekend. Je hebt daarvoor drie gegevens nodig: je premiegrondslag, het opbouwpercentage en je factor A (de pensioenaangroei via een werkgever, te vinden op je Uniform Pensioenoverzicht).
Premiegrondslag = inkomen (max. € 137.800) − AOW-franchise van € 19.172
Maximale jaarruimte 2026: € 35.589 (art. 3.127 Wet IB 2001)
Bouw je geen pensioen op via een werkgever — zoals de meeste zzp'ers — dan is factor A nul en houd je gewoon 30% van je premiegrondslag over. Werk je (deels) in loondienst, dan verlaagt je factor A de uitkomst: hoe meer je al opbouwt via een pensioenfonds, hoe kleiner je jaarruimte.
Rekenvoorbeeld: dit levert het op
Een paar voorbeelden maken concreet wat dit voor verschillende inkomens betekent, uitgaand van geen pensioenopbouw via een werkgever (factor A = 0).
| Inkomen 2025 | Premiegrondslag | Jaarruimte 2026 |
|---|---|---|
| € 40.000 | € 20.828 | ± € 6.248 |
| € 60.000 | € 40.828 | ± € 12.248 |
| € 90.000 | € 70.828 | ± € 21.248 |
| € 137.800 of meer | € 118.628 | € 35.589 (max.) |
Bereken je eigen jaarruimte
Vul je bruto inkomen over 2025 in de formule hierboven in. Bouw je via een werkgever pensioen op, vul dan ook je factor A in (te vinden op je UPO); zonder werkgeverspensioen reken je met factor A = 0.
Reserveringsruimte: extra ruimte uit voorgaande jaren
Heb je je jaarruimte in de afgelopen tien jaar niet volledig benut? Dan bouw je reserveringsruimte op — het totaal van die ongebruikte jaarruimtes. Die mag je bovenop je jaarruimte van dit jaar inzetten. Voor 2026 ligt de maximale reserveringsruimte op € 42.753. Heb je zowel jaarruimte als reserveringsruimte, benut dan eerst de reserveringsruimte: die vervalt namelijk het jaar erna, terwijl onbenutte jaarruimte gewoon doorschuift naar reserveringsruimte.
Wat betekent dit voor je Box 3-positie?
Een lijfrente werkt niet alleen in box 1 in je voordeel. Zolang het kapitaal in opbouw is, valt het niet in box 3 — je betaalt er dus geen vermogensbelasting over, in tegenstelling tot spaargeld of beleggingen die je vrij aanhoudt. Bij een box 3-tarief van 36% en een steeds groter wordend heffingsvrij vermogen dat toch al snel wordt overschreden, is dat een reëel voordeel naast de directe aftrek. Wil je weten hoe lijfrente zich verhoudt tot vrij beleggen op de lange termijn? Dat rekenen we in detail uit in het artikel hiernaast.
- Zoek je bruto inkomen over 2025 op in je aangifte of jaaropgave.
- Vraag je Factor A op via je UPO als je via een werkgever pensioen opbouwt.
- Gebruik de scan om te zien hoe jouw jaarruimte zich verhoudt tot je Box 3-vermogen.
Wil je precies weten wat jouw fiscale ruimte betekent voor je totale vermogensplaatje? De scan zet het voor je op een rij.
Veelgestelde vragen
Wat is jaarruimte?
Jaarruimte is het bedrag dat je in een kalenderjaar fiscaal voordelig mag inleggen op een lijfrente of bankspaarrekening, omdat je via je werkgever te weinig pensioen opbouwt. De inleg is aftrekbaar in box 1 van de inkomstenbelasting.
Hoe bereken ik mijn jaarruimte voor 2026?
Jaarruimte = 30% x premiegrondslag min 6,27 x factor A. De premiegrondslag is je inkomen tot € 137.800 minus de AOW-franchise van € 19.172. Voor 2026 is de maximale jaarruimte € 35.589.
Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?
Jaarruimte geldt voor het lopende jaar. Reserveringsruimte is jaarruimte die je in de afgelopen tien jaar niet hebt benut en die je alsnog mag inzetten, tot een maximum.
Tot wanneer kan ik mijn lijfrentepremie voor 2026 aftrekken?
Voor aftrek in de aangifte inkomstenbelasting 2026 moet de premie in 2026 zijn betaald. Wacht je tot na 31 december, dan schuift de aftrek door naar het volgende belastingjaar.