Als werknemer bouw je vaak zonder erover na te denken pensioen op — je werkgever regelt een pensioenregeling, en een deel van je salaris gaat er automatisch in. Als zzp'er bestaat die automatische opbouw niet. Je hebt alleen pensioen als je er zelf voor kiest, en actief iets regelt. Doe je dat niet, dan houd je bij pensionering alleen AOW over — voor de meeste mensen niet genoeg om hun huidige levensstandaard mee vol te houden.
Dat verschil tussen wat je straks nodig hebt en wat je daadwerkelijk opbouwt, is je pensioengat. Naar schatting heeft een aanzienlijk deel van de zzp'ers in Nederland geen of onvoldoende pensioenopbouw naast de AOW.
Wat een pensioengat precies is
Een pensioengat is niet een vast bedrag dat voor iedereen hetzelfde is — het is het verschil tussen twee dingen die per persoon verschillen:
Wat je nodig hebt: meestal uitgedrukt als percentage van je laatste inkomen (vuistregel: rond de 70%) dat je nodig hebt om hetzelfde te kunnen blijven doen als nu.
Wat je daadwerkelijk krijgt: de AOW (een vast basisbedrag vanaf de AOW-leeftijd, nu 67 jaar) plus eventueel pensioen dat je zelf hebt opgebouwd — via lijfrente, een pensioenproduct, of vermogen dat je bewust voor later hebt opgebouwd.
Voor de meeste zzp'ers zit er tussen die twee een fors gat. Niet omdat ze niet sparen, maar omdat wat ze sparen niet altijd bewust gelabeld wordt als "voor later" — het gaat vaak gewoon op de spaarrekening of in beleggingen, zonder dat helder is of dat straks genoeg is.
Pensioengat is geen los probleem — het hoort bij je vermogen
Hier wringt het bij de meeste pensioen-adviezen die je online vindt: ze behandelen je pensioengat als een apart vraagstuk, los van de rest van je financiën. Koop dit product, stort dat bedrag, klaar. Maar voor een zzp'er is dat een vertekend beeld.
Het vermogen dat je nu al opbouwt — spaargeld, beleggingen, misschien overwaarde in een woning — valt in Box 3 en wordt daar jaarlijks belast. Of je nu bewust "voor je pensioen" spaart of niet, dat vermogen telt mee, en de manier waarop je het inricht heeft twee keer effect: op wat je nu aan belasting betaalt, en op wat je er straks aan overhoudt.
Vrij vermogen opbouwen (sparen/beleggen): geen aftrek nu, wel jaarlijkse Box 3-heffing, maar volledige vrijheid wanneer je het gebruikt.
Pensioenproduct bij een verzekeraar: vergelijkbaar met lijfrente, vaak met extra kosten en minder flexibiliteit.
Geen van deze routes is per definitie de beste — dat hangt af van je huidige belastingdruk, hoeveel vrijheid je wilt houden, en hoe de rest van je vermogen eruitziet. Maar je kunt die afweging alleen goed maken als je je pensioengat bekijkt náást je totale vermogen, niet ernaast.
Wat kun je nu al doen
Je hoeft niet meteen een product te kopen om grip te krijgen op je pensioengat. De eerste stap is simpelweg weten waar je staat.
- Breng in kaart wat je nu aan vermogen hebt opgebouwd, en hoeveel daarvan je eigenlijk als pensioenvoorziening beschouwt.
- Kijk wat dat vermogen je nu al aan Box 3-belasting kost — en of daar ruimte zit om slimmer in te richten.
- Bepaal pas daarna of lijfrente, vrij vermogen opbouwen, of een combinatie het beste bij je past.
Geldkompas heeft nog geen losse pensioengat-tool — die staat op de roadmap. Wat je nu al wel kunt doen: de gratis Box 3-scan laat zien hoe je huidige vermogen fiscaal wordt behandeld, als eerste stap naar een vollediger beeld van waar je voor je pensioen staat.
Veelgestelde vragen
Wat is een pensioengat?
Het verschil tussen het inkomen dat je nodig hebt om je levensstandaard na pensionering vol te houden, en het pensioen dat je daadwerkelijk opbouwt — via AOW en eventuele eigen voorzieningen.
Waarom hebben zzp'ers vaker een pensioengat dan werknemers?
Werknemers bouwen doorgaans automatisch pensioen op via een werkgeverspensioenregeling. Als zzp'er bestaat die automatische opbouw niet — je bouwt alleen pensioen op als je daar zelf actief voor kiest, bijvoorbeeld via lijfrente of vermogensopbouw.
Hoe hangt mijn pensioengat samen met Box 3?
Veel zzp'ers bouwen vermogen op via sparen of beleggen buiten een pensioenproduct om — dat vermogen valt in Box 3 en wordt daar belast. Hoe je dat vermogen inricht, beïnvloedt zowel je Box 3-heffing nu als wat je er later van overhoudt.